لاتکس چیست و چگونه به کاندوم تبدیل میشود؟
اگر تا به حال کاندوم لاتکسی استفاده کردهاید، احتمالاً با واژه “لاتکس” آشنا هستید. اما آیا میدانید این ماده انعطافپذیر و مقاوم از کجا میآید؟ چگونه از یک مایع سفید درختان به محصولی بهداشتی تبدیل میشود که هر ساله میلیونها نفر از آن استفاده میکنند؟ در این مطلب، سفر لاتکس از درخت تا کاندوم را دنبال میکنیم.
لاتکس چیست و از کجا به دست میآید؟
لاتکس (Latex) یک مایع طبیعی و شیری رنگ است که از درخت هِوِیا برازیلیِنسیس (Hevea brasiliensis) معروف به “درخت لاستیک ” به دست میآید. این درخت بومی مناطق گرمسیری آمریکای جنوبی است، اما امروزه بیشتر در کشورهایی مانند تایلند، اندونزی، مالزی و ویتنام کشت میشود. برای جمعآوری لاتکس، کارگران با استفاده از چاقوهای تیز، پوست درخت را بهصورت مورب خراش میدهند. این فرآیند به نام “تپزنی“ (Tapping) شناخته میشود. لاتکس بهآرامی از این شیارها خارج شده و در ظرفهای کوچک زیر آن جمع میشود. این کار هیچ آسیب جدی به درخت وارد نمیکند و درخت میتواند سالها لاتکس تولید کند.
نکته جالب: لاتکس طبیعی حاوی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد پلیایزوپرن (Polyisoprene) است، همان ترکیبی که خاصیت الاستیک -کشسانی- آن را فراهم میکند.
چگونه از لاتکس، کاندوم ساخته میشود؟
تولید کاندوم از لاتکس یک فرآیند دقیق و بهداشتی است که در کارخانه های مجهز انجام میشود. مراحل اصلی عبارتند از:
1. آماده سازی قالب :
قالبهای شیشهای یا سرامیکی به شکل کاندوم (معمولاً به اندازههای استاندارد) آماده میشوند. این قالبها ابتدا تمیز و سپس با موادی مانند کلسیم نیترات پوشش داده میشوند تا لاتکس بهراحتی روی آنها بچسبد.
2. غوطهوری در لاتکس :
قالبها بهطور دقیق در مخزن حاوی لاتکس غوطهور میشوند. پس از خارج شدن، یک لایه نازک از لاتکس روی آنها تشکیل میشود. 3. خشککردن و ولکانیزاسیون :
لایه لاتکس روی قالب در دمای کنترل شده خشک میشود. سپس در فرآیندی به نام ولکانیزاسیون (Vulcanization) گوگرد یا ترکیبات دیگر به لاتکس اضافه میشود تا استحکام، انعطافپذیری و مقاومت آن در برابر گرما و سایش افزایش یابد.
4. جدا کردن و آزمایش :
کیفیت کاندومها از قالب جدا شده و تحت آزمایشهای سختگیرانهای قرار میگیرند مانند تست نشتی (با باد یا آب)، تست کشش، تست الکتریکی (برای تشخیص سوراخهای ریز)
5. بسته بندی :
در نهایت، هر کاندوم بهصورت جداگانه در بستهبندی ضدآب و ضدنور قرار میگیرد و معمولاً با روانکننده (لوبریکانت) یا بدون آن عرضه میشود.
ویژگی های کاندوم های لاتکسی:
کاندوم های لاتکسی سال هاست که به عنوان یکی از مؤثرترین و پرکاربردترین روشهای پیشگیری از بارداری و بیماری های مقاربتی (STD) شناخته میشوند. در این مطلب، مهمترین ویژگی های کاندوم های لاتکسی را بررسی میکنیم.
1. کارائی بالا در پیشگیری :
در صورت استفاده صحیح و منظم، کارایی کاندوم های لاتکسی در جلوگیری از بارداری تا ۹۸٪ است. این کاندومها موثرترین روش برای پیشگیری از انتقال ویروسها و باکتریهای عامل بیماریهای مقاربتی هستند.
توضیح: لاتکس طبیعی ساختاری متراکم دارد که از عبور ذرات ویروسی جلوگیری میکند.
2. انعطاف پذیری و استحکام بالا :
لاتکس به دلیل ساختار پلیمری منحصربه فردش، هم بسیار کشسان است و هم در برابر پارگی مقاومت بالائی دارد که این ویژگی باعث میشود کاندوم به راحتی با اشکال و اندازه های مختلف سازگار شود و در حین رابطه جنسی دوام بیاورد.
نکته : کاندومهای لاتکسی قادرند تا ۸ برابر طول اولیه خود کشیده شوند بدون اینکه پاره شوند.
3. دسترسی آسان و قیمت مناسب :
کاندومهای لاتکسی در اکثر داروخانه ها، فروشگاههای بهداشتی و فضای آنلاین به راحتی یافت میشوند. نسبت به سایر انواع کاندوم (مانند پلیاورتان یا پلیایزوپرن) ارزانتر هستند و برای استفاده روزمره مقرون به صرفه اند.
4. تنوع بالا در طرح و عملکرد:
تولیدکنندگان امروزی کاندومهای لاتکسی را در انواع مختلفی عرضه میکنند: مانند: نازک، ضخیم ، خاردار و …
5. سازگاری با روانکنندههای آبی :
کاندومهای لاتکسی به خوبی با روان کننده های مبتنی بر آب یا سیلیکون سازگار هستند. استفاده از این لوبریکانت نه تنها اصطکاک را کاهش میدهد بلکه احتمال پارگی کاندوم را نیز کمتر میکند.
هشدار: از روانکنندههای مبتنی بر روغن (مانند وازلین، روغن نارگیل یا کرمهای چرب و..) با کاندوم لاتکسی استفاده نکنید ، این مواد ساختار لاتکس را تضعیف کرده و باعث پارگی آن میشوند.
6. زیست تخریب پذیری نسبی :
لاتکس یک ماده طبیعی است و در شرایط مناسب (بدون مواد شیمیایی افزوده زیاد) در طول زمان تجزیه میشود البته به دلیل وجود افزودنیهای صنعتی (مانند گوگرد در ولکانیزاسیون)، تجزیه کامل آن سالها طول میکشد . بنابراین هرگز آن را در طبیعت دور نریزید.
نکات مهم در استفاده از کاندوم :
حساسیت به لاتکس :
برخی افراد به پروتئینهای موجود در لاتکس طبیعی حساسیت دارند. برای این گروه، کاندومهای بدون لاتکس (مانند کاندومهای پلیاورتان یا پلیایزوپرن مصنوعی) گزینههای ایمنتری هستند.
بررسی تاریخ انقضا :
همیشه قبل از استفاده، تاریخ انقضا روی بسته بندی را چک کنید. از کاندومهای منقضی شده استفاده نکنید چون ممکن است پاره شوند یا اثربخشیشان کاهش یابد.
استفاده از روانکننده مناسب:
در صورت استفاده همزمان با روان کننده ها، از روان کننده های مبتنی بر آب استفاده گردد.
استفاده یک بار از کاندوم :
کاندوم ها یک بار مصرف هستند و نباید از آنها 2 بار استفاده کرد، حتی اگر مقاربت چندباره باشد، هر بار از کاندوم جدید استفاده کنید.
عدم استفاده 2 کاندوم همزمان :
استفاده همزمان از 2 کاندوم باعث افزایش اصطکاک و احتمال پاره شدن آن وجود دارد.
